Ar�iv - 2011 - 17/05/2011

BM, Homofobi ve Transfobiye Kar�� Ses Veriyor!

Birle�mi� Milletler, cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�ine y�nelik yayg�n ayr�mc�l��a dair b�y�k endi�eler ta��yor.

Birle�mi� Milletler, her t�rl� ayr�mc�l�kla m�cadele yolunda emin ad�mlarla devam ediyor. Ge�mi� y�llarda, �rk ve cinsiyete ba�l� ayr�mc�l���n yan� s�ra, bireyin sa�l�k durumuna, engelli olu�una ve dini inan�lar�na y�nelik ayr�mc�l��a b�y�k dikkat �ekildi. Son d�nemlerde ise, Birle�mi� Milletler, cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�ine y�nelik yayg�n ayr�mc�l��a dair b�y�k endi�eler ta��yor.

Lezbiyen, Gey, Biseks�el ve Transgender (LGBT) bireyler, homofobi, cinayet, tecav�z, keyfi g�zalt�, i� yerlerinde ayr�mc�l�k ve bar�nma/sa�l�k alanlar�nda hizmete eri�im konular� d�hil olmak �zere say�s�z insan hakk� ihlallerine maruz b�rak�lmaktad�r.�Yasalar, e�cinselli�i 70'i a�k�n �lkede su� kabul etmekte ve milyonlarca insan� g�zalt�na al�nma, hapse at�lma ve baz� durumlarda idam edilme riskiyle kar�� kar��ya b�rakmaktad�r.�Birle�mi� Milletler Genel Sekreteri, �nsan Haklar� Y�ksek Komisyonerli�i ve �e�itli BM organlar�n�n merkez birimleri, t�m d�nyay� e�cinselli�i su� olmaktan ��karmaya ve bireyleri cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i temelli ayr�mc�l�k ve �iddetten koruyacak �nlemleri almaya davet ediyor.

Rol�, devletlerin imzalad�klar� uluslararas� insan haklar� s�zle�melerinden do�an g�revlerine uyumlar�n� izlemek olan BM insan haklar� s�zle�me merkezleri,�devletlerin, mevcut anla�ma h�k�mleri alt�nda bireyleri cinsel y�nelim temelli ayr�mc�l�k ve �iddetten koruma hususunda sorumlu oldu�unun�alt�n� �izmi�tir. Benzer �ekilde, BM �nsan Haklar� Konseyi taraf�ndan atanm�� �zel raport�rler, ba��ms�z uzmanlar ve �al��ma gruplar�, insan haklar� ihlallerine LGBT'lerin ne kadar a��k ve korunmas�z oldu�una y�nelik d�zinelerce rapor, beyan ve �a�r� d�zenlemi� ve devletleri ayr�mc�l�k i�eren kanun ve politikalar�n� feshetmeye �a��rm��t�r.

�st D�zey BM Yetkilileri

"E�cinselli�i su� sayan yasalar, lezbiyen, gey, biseks�el ve transseks�el bireylerin asli insan haklar�na y�nelik b�y�k bir tehdittir�ve s�z konusu bireyleri tutuklanmaya, g�zalt�na al�nmaya ve baz� durumlarda i�kence ve idam cezas�na maruz b�rakmaktad�r. �o�unlukla bu cezaland�rmalar, sivil, politik, ekonomik ve k�lt�rel alanlardaki insan haklar�na eri�imi etkileyen geni� yelpazeli bir ayr�mc�l�k yapt�r�m�n� da beraberinde getirmektedir. Ayn� zamanda biliyoruz ki�cezaland�rmalar, damgalanmaya �nayak olmakta ve homofobi,� ho�g�r�s�zl�k ve �iddet iklimine katk� sa�lamaktad�r."

- BM �nsan Haklar� Y�ksek Komisyoneri, Navi Pillay, 1 �ubat 2011

"Devletleri, erkeklerle seks yapan erkeklerin, lezbiyenlerin ve transgender bireylerin damgalanmas�n�n ve ayr�mc�l��a u�ramas�n�n �n�ne ge�ecek ad�mlar atmaya davet ediyorum.Devletler ayn� zamanda, insan haklar�na sayg� g�sterilmesi ve HIV'in �nlenmesi, tedavi edilmesi, itina edilmesi ve desteklenmesi imk�nlar�na eri�imi sa�lamak i�in gerekli olan sosyal ve yasal ortam� olu�turmal�d�r."

- UNAIDS Direkt�r�, Michel Sidib�, 17 May�s 2010

"Birle�mi� Milletler'in kurulu� temellerinden biri, �rk�na, rengine, cinsiyetine, diline, dinine, milletine, do�umuna ve di�er stat�lerine bak�lmaks�z�n her insan�n sahip oldu�u onur ve de�ere olan inanc�m�zd�r.�Ayr�mc�l���n her �ekli, bu kural� baltalamaktad�r. Bu, HIV/AIDS meselesine dokunmay� zorla�t�rmaktad�r; erkeklerle seks yapan erkeklerin damgalanmas� ve uyu�turucu madde ba��ml�lar�n�n hasar� engelleyen hizmetlerden mahrum kalmalar�, al�nmas� gereken �nlem ve sa�lanmas� gereken tedavi hizmetlerini engellemektedir."

- BM Geli�im Program� Y�neticisi, Helen Clark, 10 Aral�k 2009

"D�nya Sa�l�k �rg�t�, 17 May�s 1990'da e�cinselli�i "Uluslararas� Hastal�k S�n�fland�rmas�"ndan ��kard�. Bu, ileriye do�ru at�lm�� �nemli bir ad�md�. Ancak 20 y�l sonra bile,�e�cinsellere y�nelik damgalama ve ayr�mc�l�k hala devam etmekte ve sa�l�k hizmetlerine eri�imi s�n�rlay�p sa�l�k programlar� d���na itilmeye sebep olmaktad�r."

- D�nya Sa�l�k �rg�t� Genel Direkt�r�, Margaret Chan, 8 Nisan 2011

BM �nsan Haklar� Ba��ms�z Uzmanlar�

(BM �nsan Haklar� Konseyi taraf�ndan g�revlendirilmi� �zel raport�rler ve di�er uzmanlar)

"Kar��l�kl� r�zalar� olan yeti�kinler aras�ndaki�e�cinsel davran��lar� su� sayan yasalar�n varolu�uve bu davran��lardan dolay� su�lanan bireylere y�nelik ceza uygulamalar�,�Uluslararas�Sivil ve Siyasi Haklar Anla�mas�'nda �ne ��kan �zel hayat ve �zg�rl�k haklar�n� ihlal etmektedir."

- BM �al��ma Grubu taraf�ndan "Keyfi G�zalt�"na dair kabul edilen fikir, 2 �ubat 2007

"�zel Raport�r, s�re�en a�a��lama kampanyalar� ve lezbiyen, gey, biseks�el ve transgender haklar�n�n kar�� kar��ya geldi�i �iddet dolu tehditler hususlar�nda b�y�k endi�e ta��maktad�r."

- �nsan haklar� savunucular�n�n durumuna dair BM �zel Raport�r� raporu, 30 Aral�k 2009

"Cinsiyet temelli �iddet, cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i temelli ayr�mc�l�k ile birle�ti�inde daha da a��r hale geliyor.�Cinsel az�nl�klara y�nelik �iddet art�� g�stermektedir ve insan haklar�n�n kalan son hududu diyebilece�imiz bir kar�� duru� g�stermemiz olduk�a �nemlidir."

- Kad�na y�nelik �iddet �zerine BM �zel Raport�r�'n�n rapor sunumlar�, 10 Nisan 2002

"Her ne kadar farkl� olsalar da b�lgesel ve ulusal �zellikler ya da tarihi, k�lt�rel ve dini pratikler, devletleri,�insan haklar�n� ve asli �zg�rl�kleri korumak ve desteklemek�ve s�z konusu korumay� evrensel bir �ekle uygulamak ve sayg� duyulmas�n� sa�lamak g�revlerinden muaf tutmamaktad�r."�

- BM insan haklar� vek�let-sahiplerinin (insan haklar� savunucular�; �rk��l�k, �rksal ayr�mc�l�k, yabanc� d��manl��� ve ba�lant�l� ho�g�r�s�zl�k; kad�na y�nelik �iddet; ve her bireyin fiziksel ve zihinsel sa�l�k hizmetlerine maksimum eri�im hakk�na dair) ortak a��klamas�, 23 �ubat 2007

"Ayr�mc�l�k temelleri aras�nda bir hiyerar�i s�z konusu olamaz."

- Din ve inan� �zg�rl��� �zerine BM �zel Raport�r� raporu, 7 �ubat 2008

BM Genel Sekreteri

"Vidan sahibi kad�n ve erkekler olarak, ayr�mc�l���n geneline ve �zelde cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i temelli ayr�mc�l��a kar�� ��k�yoruz. Bireyler cinsel y�nelimleri sebebiyle sald�r�ya u�rad�klar�, istismarla kar��la�t�klar� ya da hapse at�ld�klar� zaman, sesimizi y�kseltmeliyiz. Bug�n bir�ok ulus, asli haklar� ve �zg�rl�kleri garanti alt�na alan modern anayasalara sahip. Ancak e�cinsellik, 70'i a�k�n �lkede bir su� olarak kabul ediliyor. Bu kabul edilir bir durum de�ildir. Evet, sosyal davran��lar�n derinlerde yatt���n�n fark�nday�z. Evet, sosyal de�i�imin zamanla geldi�ini de biliyoruz. Ancak �u konuda bir kafa kar���kl���na izin verilemez: k�lt�rel tutumlar ve evrensel insan haklar� aras�nda bir gerilim s�z konusu oldu�unda, haklar �ne ��kmal�d�r. Ki�isel kar�� ��k��lar ya da toplumsal reddedi�ler, yakalama, g�zalt�na alma, hapse atma, tacizde bulunma ve i�kence uygulama pratiklerinin hi�biri i�in mazeret olamaz."

- BM Genel Sekreteri, BAN Ki-Moon, 10 Aral�k 2010

"B�t�n insanlar �zg�r; onur ve haklar� y�n�nden e�it do�arlar."

- �nsan Haklar� Evrensel Beyannamesi (Madde 1)

"Lezbiyen, gey, biseks�el ve transgender bireyler d�hil olmak �zere, g�zalt�nda olan bireyler aras�ndaki belirli gruplar, �ifte ayr�mc�l��a ve korunmas�zl��a maruz kal�rlar."

- ��kence ve di�er zalim, insanl�k d��� ve a�a��lay�c� muamele ve cezaland�rmalara dair BM �zel Raport�r� raporu, 9 �ubat 2010

"Uluslararas� insan haklar� yasalar�, cinsiyet, cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i temelinde ayr�mc�l�k kar��tl���n� ve e�itlik�ili�i garanti alt�na almaya devletleri zorunlu k�lar."

- Ter�re kar�� m�cadele ederken, insan haklar�n� koruma ve destekleme �zerine BM �zel Raport�r� raporu, 3 A�ustos 2009

"Sa�l��a e�it eri�im yakla��mlar�, devletlerin, kar��l�kl� r�za ile yap�lan hem-cins davran��lar� su� olmaktan ��karmalar�n� ve cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i temelli ayr�mc�l��a yol a�an yasalar� feshetmelerini zorunlu k�lar.�Ancak bunlar yerine getirilirse sa�l��a eri�im haklar�n�n gerektirdi�i g�revler yap�lm�� ve s�z konusu hakk�n tam anlam�yla kullan�m� i�in gereken ortam olu�turulmu� olur."�

- Her bireyin fiziksel ve zihinsel sa�l�k imk�nlar�na maksimum eri�imi hakk�na dair BM �zel Raport�r� raporu, 27 Nisan 2010

BM �nsan Haklar� Anla�ma Birimlerinin, Devletler ��in Haz�rlad��� Yasal K�lavuz

"Devlet birimleri, bireyin cinsel y�neliminin Uluslararas� Ekonomik, Sosyal ve K�lt�rel Haklar Anla�mas�'n� idrak etmenin �n�nde bir engel olmad���n�n garantisi olmal�d�r. Buna ek olarak,cinsiyet kimli�i, yasak olan ayr�mc�l�k temellerinden biri olarak tan�nm��t�r."�

-�Ekonomik, Sosyal ve K�lt�rel Haklar BM Komitesi, Genel Yorum No. 20, 2009

"Ekonomik, Sosyal ve K�lt�rel Haklar Anla�mas�, cinsel y�nelim temelli�her t�rl� ayr�mc�l���, i�e al�m ve �al��ma hayat� s�re�lerinde yasaklamaktad�r."

- Ekonomik, Sosyal ve K�lt�rel Haklar BM Komitesi,�Genel Yorum No. 18, 2005

"S�zle�me, sa�l��a ve sa�l���n belirleyici etmenlerine eri�im hususunda her t�rl� ayr�mc�l��� yasaklar."

- Ekonomik, Sosyal ve K�lt�rel Haklar BM Komitesi, Genel Yorum No. 14, 2000

"Uluslararas� Sivil ve Siyasi Haklar Anla�mas�'n�n 26. Maddesi kapsam�nda her t�rl� ayr�mc�l���n yasaklanmas�, cinsel y�nelim temelli ayr�mc�l��� da kapsamaktad�r."

- BM �nsan Haklar� Komitesi, "X v. Kolombiya" davas� karar�, 2007

"Devletler, 18 ya� alt�ndaki her bireyin, Anla�ma'da belirtilen "�rk, renk, cinsiyet, dil, din, politik ve di�er fikirler, ulus, etnik veya sosyal orijin, m�lk, engellilik, do�um ve di�er stat�" ayr�mc�l�k temellerinden uzak olarak haklar�ndan yararlanmas�n� sa�lar.�Bu temeller, yeti�kinlerin cinsel y�nelimlerini ve sa�l�k stat�lerini de kapsar."

- "�ocuk Haklar�" �zerine BM Komitesi,�Genel Yorum No. 4, 2003

"Devletler, ��kence Kar��t� S�zle�me'de s�z� edilen g�revlerden yola ��k�ld���nda, b�t�n yasalar�nbireylerin cinsel y�nelimleri veya transgender kimlikleri fark etmeksizin�uygulanmas�n� sa�lar."

- ��kence Kar��t� BM Komitesi, Genel Yorum No. 2, 2008

"Kad�na y�nelik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli ayr�mc�l�k, kad�nlar� etkileyen �rk, etnisite, din veya inan�, sa�l�k, stat�, ya�, s�n�f, kast, cinsel y�nelim ve cinsiyet kimli�i gibi di�er fakt�rlerle ayr�lmaz bir �ekilde ba�lant�l�d�r."

- BM Kad�na Y�nelik Ayr�mc�l�kla M�cadele Komitesi, Genel �nerge, No. 28, 2010

BM Birimleri Taraf�ndan Haz�rlanm�� K�lavuz

"Kar��l�kl� r�za �er�evesinde yeti�kinler aras� cinsel davran��lar� yasaklayan Ceza Yasalar�, feshedilme amac�yla g�zden ge�irilmelidir."

- Uluslararas� HIV/AIDS ve �nsan Haklar� K�lavuzu, OHCHR ve UNAIDS, 2006

Erkeklerle seks yapan erkekler ve transgender bireyler, d�nya �ap�nda sosyal d��lanmaya ve e�itli�e eri�imde zorluklara maruz kalmaktad�r.�S�z konusu bireylerin b�t�nl�k�� sa�l�k potansiyellerinin fark�na varmalar�, hem-cins birliktelikleri ve cinsel/cinsiyetsel �e�itlili�i su� sayan baz� yasalar�n s�n�rland�rmas�na u�ramaktad�r."

- Erkeklerle Seks Yapan Erkekler ve Transgender Gruplarda HIV ve Di�er Cinsel Yolla Bula�an Hastal�klar�n �nlenmesi ve Tedavi Edilmesi raporu, D�nya Sa�l�k �rg�t�, 2008

"Devletler, parlamenterlerin, polisin, savc�lar�n ve adalet bakanl��� �al��anlar�n�n, HIV epidemiyolojisi hakk�nda ispat-temelli bilgilerle donat�lmas�n� ve�erkeklerle seks yapan erkeklere ve transgender bireylere y�nelik cezaland�r�c� yasa, politika ve pratiklerin insan haklar� etkileri ve sak�ncal� kamu sa�l����konular�nda hassasla�t�r�lmas�n� sa�lar.

- Asya ve Pasifik'te Erkeklerle Seks Yapan Erkekler ve Transgender Bireyler Aras�nda Yasal Ortamlar, �nsan Haklar� ve HIV Etkisi: Eylem G�ndemi, UNDP 2010

Daha fazla bilgi i�in:

Birle�mi� Milletler �nsan Haklar� Ofisi (OHCHR)

United Nations, New York, NY 10017

E-mail:�LGBTHumanRights@un.org