Ar�iv - 2010 - 20/05/2010

'Milliyet�i Sald�rganl�kla, Kendini Savunmak Farkl� �eyler'

"Kendini savunman�n ne oldu�u konusunda dikkatli olmal�y�z. Kendimi mi savunuyorum, bana ait olan v�cudumu mu? �lkemi mi savunuyorum? Yoksa fikirlerimi mi savunuyorum? Savundu�um hangi yan�m?"

Amerikal� D���n�r Judith Butler Ortado�u'daki Durumu BirG�n'e De�erlendirdi

BirG�n Gazetesinden �nan Mutlu ile Ba�ak Turan, Judith Butler ile g�r��t� / 2

�nl� Amerikal� d���n�r Judith Butler ile yapt���m�z r�portaj�n ikinci b�l�m�nde Ortado�u hakk�nda konu�tuk.

R�portaj�n bu b�l�m�nde Arap-�srail meselesi, s�n�rda ya�anan �at��malar, son se�imlerde g�� kaybeden �srail solu ve anti-semitizm konular�na de�indik. �srail politikalar�n� ele�tirdi�i i�in Yahudi olmas�na ra�men anti-semitizm yapmakla su�lanan Butler, ayn� zamanda bir insan�n kendini savunmak i�in ba�kas�n� �ld�rmesinin makul bir mazeret olmad���na inand���n� s�yl�yor.

Bir�ok insan�n Arap-�srail meselesinin temelinde 1967 Sava��'n� ve i�gal edilmi� topraklar�n oldu�unu d���nd���n� belirten Butler, �srail'in kurulu�u olan 1948 y�l�n� bu kurulu�un hemen ard�ndan ya�anan sava��n unutulmamas� gerekti�ine dikkat �ekiyor.

Butler "Benim g�r���me g�re 1948 bu �lkenin yasal olmayan kurulu�u, 800 bin insan�n m�lteci konumuna d��mesine yol a�m��t�r" diyor.

1948 �SRA�L'�N YASAL OLMAYAN KURULU�U

�imdi biraz da Ortado�u'dan bahsedelim... Yahudi k�kenli bir Amerikal� olarak �srail ve Araplar aras�ndaki �at��may� nas�l de�erlendiriyorsunuz?
Olduk�a karma��k bir konu. Evet, �srail ve Araplar aras�nda bir anla�mazl�k var. Daha spesifik konular da var �srail ve i�gal edilmi� topraklar gibi ve elbette Filistinli m�lteciler konusu. Filistinlilerin di�er �lkelerle ili�kisi ise apayr� bir konu. ��nk� kom�u �lkeler ya da di�er Arap �lkeleri art�k Filistinlilere yard�m etmiyorlar. Suriye, Libya bu konuyla ilgilenmiyorlar. Bu art�k Filistinlilerin sorunu haline geldi. Yahudi olsun ya da olmas�n her insan �unu g�rebilir ki Bat� �eria ve a��k hava hapishanesine d�nd�r�len Gazze'deki i�gal zalimliktir. Birle�mi� Milletler'in haz�rlam�� oldu�u d�zenlemeleri �srail uygulamada ba�ar�s�z oldu. 1948'den beri Filistinli m�ltecilerin yurtlar�ndan edilip, bir daha geri d�nemiyor olmalar� tart��maya a��lmal� ve bug�ne kadar yap�lan d�zenlemeler uygulanmal�. Fakat asla 1948'i unutmamal�y�z. Bir�ok insan sorunun temelinde 1967 sava�� veya i�galler oldu�unu d���n�yor. Evet, bunlar sorun. Ancak benim g�r���me g�re 1948 bu �lkenin yasal olmayan kurulu�u, 800 bin insan�n m�lteci konumuna d��mesine yol a�m��t�r. Yahudiler de Avrupa'da m�lteci konumundalar ve Yahudiler uluslararas� m�ltecileri koruma kanunun geli�tirilmesine katk� sundular. Yahudilerin katk�s�n�n bununla s�n�rl� olmad���n� s�yleyebiliriz. Hapishanedeki insanlar�n durumu ve s�m�rge y�netimiyle ilgili de �nemli kanunlar�n geli�tirilmesinde Yahudilerin katk�lar� olmu�tur. Baz�lar� ��yle oldu�unu ileri s�rebilir: �srail devleti milliyet�i bir projedir. Bir milyondan fazla insan�n huzursuzluk i�inde ya�ad���, sadece �ok say�da m�ltecinin olu�turdu�u bir �lke de�il. Evet, ben bir Yahudiyim, Yahudi bir aileden geliyorum. B�y�kannemin ailesi Almanya'da �ld�r�lenlerden fakat hukuk ilkeleri der ki siz az�nl�klar�n haklar�n� korumak zorundas�n�z. �srail Devleti bu �ekilde davranamaz.

Anti-semitizm yapmakla su�lan�yorsunuz. �srail'i ele�tirmek anti-semitizm anlam�na gelir mi?
Bazen bunu s�yl�yorlar. Bunu yapmaktaki ama� da �srail'in t�m Yahudiler ad�na tek ba��na konu�ma hakk�na sahip oldu�u d���ncesini herkese inand�rmak. Di�er insanlar�n ise (ger�ekten Yahudi olmayanlar) ya kendilerinden nefret edenler ya da Yahudileri kendilerine kar�� bir tehdit olarak g�renler oldu�una inan�l�yor. Bunu tam olarak kavramal�y�z ve ayr�ca bunu dengelemek de gerekir. Anti-semitizm var ve var olmaya da devam ediyor. �ranl�lar�n Yahudiler hakk�nda s�ylediklerinden hazzetmiyorum, Libya'daki insanlar�n da Yahudilerle ilgili d���ncelerinden ho�lanm�yorum. Fakat b�yle bir gerek var. Bazen �srail'i ele�tirmek bir motivasyon sa�lama arac� olabiliyor. �srail'i ele�tirmek ve anti-semitizmi ele�tirmek farkl� bir yaray� a��yor.

�SRA�L TAM OLARAK NERES� B�LM�YORUZ

Son se�imlerde sol kanattan partilerin ba�ar�l� olamad�klar�n� g�rd�k. �srail'de sol giderek g�� kaybediyor gibi. Bunu nas�l de�erlendiriyorsunuz?
Bat� �eria, Gazze ve �srail'deki Filistinliler aras�nda g��l� bir politik koalisyon oldu�unu d���n�yorum. �srail'in i� politikas� ile �ok fazla ilgilenmiyorum fakat �u da bir ger�ek ki s�n�rlarla ilgili olarak. Asl�nda neresi tam olarak �srail bilemiyoruz. Ancak �srail'de baz� Filistinli partiler var ve bunlar g��l� partiler. Fakat ger�ek soru �u ki kim s�n�r boyunca bir duvar �rmeye g�n�ll�? Bu soruya net bir cevap verdi�imiz takdirde bir sol olu�abilir ve �nemli bir sola sahip oluruz. Diyorlar ki Netenyahu, Lieberman. sa� kanattan olan bu insanlar tarihin diyalektik dayatmas�yla sola d�n�� sa�layacaklar. Ben diyalekti�in otomatik olarak �al��aca��na g�venmiyorum.

S�n�r�n iki yan�ndan (L�bnan) insanlar�n hayat�n� kaybetti�ini ve bunun ara�salla�t�r�ld���n� s�yl�yorsunuz. Bunu biraz daha a�ar m�s�n�z?
Bu do�ru. Baz� askerler milliyet�iler taraf�ndan �ld�r�l�yor. �zellikle son iki y�l i�inde bunu hem Gazze'de hem de g�neyde g�rd�k. Ne yaz�k ki �srailli askerler de bar�� i�in �a�r�da bulunmuyorlar. Veya diplomatik bir anla�maya var�lmas� i�in de hi�bir giri�imleri yok. Militanlarsa kendilerini savunduklar�n� s�yl�yorlar. Sald�rgan tutumlar� i�in de kendilerini savunduklar� gerek�esini ileri s�r�yorlar. Fakat kendini savunma ��retilir. Benim kayg�land���m nokta: Bu sava�taki her �l�mde, �zellikle �ocuklar�n ve sivillerin �l�m�nde, Hizbullah �ocuklar� ve sivilleri kullan�yormu� gibi geliyor. Ne yani insanlar �ocuklar�n� bombalans�nlar diye d��ar�da m� b�rak�yorlar? Hi� sanm�yorum. Gazze'de de ayn� �ey var. Birle�mi� Milletlerin ofisi bombaland� �rne�in. Buras�n�n askeri olarak kendini savunacak kapasitesi bile yoktu. L�bnan'da �ocuklar ve siviller y�zlerce ki�i taraf�ndan �ld�r�ld�. Bu sivil katliam�n� d��man� su�lamaya zemin olu�turmak i�in kullan�yorlar. Ben art�k bu mant���n i�ledi�ine inanm�yorum. ��nk� insanlar art�k tarihe bakt�klar�nda g�rebilirler ki tek ba��na sadece �srail'i ele�tirmek o kadar da do�ru de�il. Art�k hem Yahudi hem de Yahudi olmayan bir�ok insan bu mant���n kabul edilemez ve yanl�� oldu�unu d���n�yor.

KEND�N� SAVUNMAK NED�R?

Bir insan�n kendini savunmak i�in ba�kas�n� �ld�rmesinin makul bir mazeret olmad���n� s�ylemi�tiniz...
Bu konuda k�t� bir �n�m var. K�sa s�re �nce Filistin'deyken gen� bir adam bana kendini savunmak i�in sava�a girenleri yarg�lay�p yarg�lamad���m� sordu. Onu hay�r diyerek yan�tlad�m. Biz b�yle insanlar� yarg�lam�yoruz. Fakat bence 'kendini savunman�n' ne oldu�u konusunda dikkatli olmal�y�z. Kendimi mi savunuyorum, bana ait v�cudumu mu? �lkemi mi savunuyorum? Yoksa fikirlerimi mi savunuyorum? Savundu�um hangi yan�m? Bunun kolayca b�y�d���n� de g�rebilirsiniz. Mesela ��yle s�yleyebiliriz: d�nya �zerindeki b�t�n Yahudileri koruyorum. Veya d�nya �zerindeki b�t�n T�rkleri koruyorum. Bu nedenle �nce �u soruya bir yan�t vermemiz gerekiyor: kendini savunmak nedir? Ve bu noktada �u ayr�m� iyi yapmal�y�z. Milliyet�i sald�rganl���n kendini savunmadan fark�n� iyice ortaya koymam�z gerekiyor.

�srail'de ya�ayan Yahudilerin Yahudi olmak veya �srailli olmakla ilgili ya�ad�klar� bir kimlik ikilemi var m� sizce?
�srail'de ya�ayan herkesin kendini birer �srailli olarak tan�mlad���n� d���n�yorum. �unu asla unutmamal�y�z ki �srail'de ya�ayan n�fusun y�zde yirmisi Yahudi de�il. �ok da karma��k bir durum de�il asl�nda. �srail Yahudi �lkesi olarak bilinse de asl�nda n�fusunun y�zde yirmisi Yahudi de�il. Burada iki kritik nokta oldu�unu d���n�yorum. Bunlardan birincisi �srail'de solcular�n bir�o�unun asl�nda dindar olmamas�.

Belki kendilerinin k�lt�rel veya tarihsel olarak Yahudi oldu�unu kabul ediyorlard�r fakat onlar i�in Tanr�'n�n hayatlar�nda �ok da bir �nemi yok. Din asl�nda sa� kanata ve muhafazak�rlara ait. Ak�lda tutulmas� gereken bir �nemli nokta daha var: �srail'deki Yahudiler a��rl�kl� olarak Kuzey Afrika, �spanya ve hatta T�rkiye'den gelen Seferatlard�r. T�rkiye'den gelenler Osmanl� d�neminde g�� edenlerdir. Bir de Mirrahimler var. �ran'dan gelen Yahudiler. Mesele �u ki, Yahudiler, Mirrahimler ve Filistinliler aras�nda nas�l bir anla�ma sa�lanacak?

 

R�portaj�n birinci b�l�m�:
'Cinsiyet K�lt�rden ve Toplumdan Kopuk Olarak De�erlendirilemez'

 

BirG�n / �nan Mutlu & Ba�ak Turan
20 May�s 2010