Ar�iv - 2010 - 14/05/2010

Cinsel Az�nl�klar�n Haklar�

�nsan Haklar� Evrensel Bildirisi'nin 2. maddesi "Herkes bu Bildiri'de yaz�l� hak ve �zg�rl�klerden, �rk, renk, cinsellik, dil, din... farkl�l��� g�zetmeden yararlan�r" der. �nsan haklar� alan�nda e�itlik i�in �etin m�cadeleler verildi. Avrupa'da uzun s�re kara derililer ve kad�nlar "normal" insanlardan, "biz"den, yani beyaz derililerden ve erkeklerden daha az insan say�ld� ve ayn� haklara sahip olamad�lar.

Bu m�cadelelerin ortak noktas�, egemen bir grubun kendisine benzemeyen gruplar� "�tekile�tirmesi", kendinden ay�rmas�, d��lamas�. G�n�m�zde bu ayr�mc�l�k mekanizmas� �zellikle �o�unluktan farkl� cinsel gruplar i�in ge�erli. Kendini "normal" olarak g�ren heteroseks�el �o�unluk, kendisi gibi olmayan e�cinsel, trans cinsel, biseks�el ne kadar insan varsa, "normal olmayan" bir az�nl�k olarak g�r�yor. �o�unluktan farkl�, "normal" olmad�klar� i�in her t�rl� ayr�mc�l�k hatta �iddet me�ru say�l�yor. ��e girmek, ev bulmak, sosyal hizmetlerden yararlanmak, aile kurmak gibi her alanda ayr�mc�l��a maruz kal�yorlar.

Sonunda i� gelip toplumsal ahlaka dayan�yor. Heteroseks�eller temiz ahlak sahibi. E�cinseller ahlaks�z. Oysa kimsenin kimseyi cinselli�inden dolay� yarg�lamaya hakk� yok. A�HM'nin Dudgeon/�ngiltere (1981) karar�nda belirtti�i gibi, cinsellik bireyin �zel alan�na giren bir konu. �zg�r bireyler, cinsellikleri konusunda da �zg�rce se�im yapabilmeli. Bu se�imler toplumu de�il, bireyi ilgilendirir. �o�unlu�un az�nl��a belirli bir ahlak anlay���n� empoze etmesi zorbal�k olur. Bireysel hak ve �zg�rl�klerin ihlali niteli�i ta��r.

�nsan haklar� a��s�ndan, cinsel az�nl�klara mensup bireyler, �o�unlu�un g�r��� ne olursa olsun, her �eyden �nce insan. �nsan olduklar� i�in, di�er insanlarla e�it hak ve �zg�rl�klere sahip. Yasalar taraf�ndan e�it olarak korunurlar. �nsan haklar� do�u�tan sahip olunan haklar oldu�undan, bireyin yasama bi�imi ya da cinsel �zellikleri nedeniyle yitirilemezler. Bireyin temel haklar�ndan yoksun b�rak�lmas�, o bireyin insanl���n�n reddedilmesi sonucunu do�urur. Bu konudaki A�HM kararlar�na bakt���m�zda, Avrupa'da cinsel az�nl�klar�n kabul edilmesi ve ayr�mc�l���n ortadan kald�r�lmas� yolundaki geli�melere paralel olarak, A�HM i�tihad�n�n da de�i�ti�ini g�r�yoruz.

Dudgeon/�ngiltere karar�nda, ba�vurucunun �ik�yeti, Kuzey �rlanda'daki yasalar�n e�cinsel ili�kileri su� olarak kabul etmesi ve ba�vurucunun bu nedenle polis bask�s�na maruz kalmas�. H�k�met savunmas�n�, Kuzey �rlanda'da toplumun muhafazak�r, dinsel de�erlerine ba�l� bir toplum oldu�u, bu nedenle bu yasaya gerek bulundu�u g�r��� �zerine kurdu. A�HM, bunun dikkate al�nmas� gereken bir ��e oldu�unu kabul etmekle birlikte, s�z konusu yasan�n ba�vurucunun �zel ya�am�na s�rekli bir m�dahale niteli�i ta��d���, bu m�dahalenin demokratik bir toplumla ba�da�mad��� ve orant�s�z oldu�u gerek�esiyle �zel ya�am�n ihlal edildi�ine karar verdi.

Christine Goodwin/�ngiltere (2002) karar�nda, A�HM i�tihad�nda �nemli bir de�i�iklik yapt�. Cinsiyetini de�i�tirerek kad�n olan ba�vurucunun, n�fus kayd�nda gerekli de�i�iklik yap�lmamas� nedeniyle kar�� cinsten biriyle evlenememesini, S�zle�me'nin �zel ya�am ve evlenme hakk�na ili�kin maddelerini ihlal etti�i sonucuna vard�. Karar, e�cinsellerin evlenmesine de kap�y� a�abilecek ifadeler ta��mas� bak�m�ndan �nemli.

T�rkiye'de cinsel az�nl�klara kar�� ayr�mc�l�k hatta �iddet yayg�n. Bir bakan�m�z e�cinselli�in hastal�k oldu�unu s�yleyerek ayr�mc�l��� adeta te�vik etti. H�k�metin anayasa paketindeki pozitif ayr�mc�l��a olanak tan�yan de�i�iklik y�r�rl��e girerse, cinsel az�nl�klar�n durumunda de�i�iklik yap�p yapmayaca��n� g�rece�iz.

Cinsel az�nl�klar�n haklar�n�n tan�nmas� genelde ��yle bir s�re�ten ge�iyor:
a. Ayn� cinsten eri�kinler aras�nda cinsel ili�kinin su� say�lmamas�;
b. Ayr�mc�l��a son veren yasal d�zenlemelerin yap�lmas�;
c. Ayn� cinsten bireylerin birlikte ya�amalar�na hukuksal sonu�lar ba�lanmas�.

Pozitif ayr�mc�l���n kabul edilmesi bu ad�mlar�n at�lmas�na olanak tan�yor. Ama temel sorun, cinsel az�nl�klara kar�� toplumsal �nyarg�lar. Bunlar k�r�lmad�k�a ayr�mc�l���n ve �iddetin �nlenmesi g�� g�z�k�yor. Bu konuda devlet kadar sivil toplum kurulu�lar�na da i� d���yor.

B�t�n az�nl�klarda oldu�u gibi, cinsel az�nl�klar�n da toplumda kabul edilmesi ve yasalarca korunmas�, demokrasinin barometresi niteli�inde.

R�za T�rmen
Milliyet
05/14/2010