Ar�iv - 2010 - 17/05/2010

Butler Konferans�'ndan Notlar, �zlenimler

Butler'in konu�mas�n�n ana eksenini, ya�anabilir hayatlar ve ya�anmaya de�er olmayan hayatlar ayr�m� ile ilintili olarak "yaralanabilirlik" ve "yas" kavramlar� olu�turdu: Kendi kimlik aidiyetimizin �tesinde olanlar i�in dahi yas tutabildi�imizde, kimi ya�amlar� di�erlerinden daha �ok yas� tutulabilir g�ren ko�ullar� ele�tirebilir ve bunlara kar�� ��kabiliriz.

G�nlerdir beklenen, "Evinize d�n�n, Butler asl�nda gelmeyecek, her �ey �akayd�" derler mi gibi ��pheler ta��yanlara da rastlanan, saatlerce �nce etkinlik alan�na gidip kuyrukta bekleyen y�zlerce dinleyicisi ile Judith Butler konferans�, bizlere "s�n�rlar� zorlay�n" �a�r�s�nda bulunarak haf�zalar�m�zdaki yerini ald�.

Az�nl�klar koalisyonu

Butler'�n Konferans'ta en �ok vurgulad��� nokta etnik, �rksal, dinsel ve cinsel az�nl�klar aras�nda koalisyon kurulmas�n�n �nemiydi.

Cinsiyet Belas�'nda, heteroseksist cinsel az�nl�klar aras�nda koalisyon kurulursa basit kimlik kategorilerinin a��labilece�ini, biseks�elli�in yok say�lmas�n�n reddedilebilece�ini, k�s�tlay�c� bedensel normlar�n dayatt��� �iddete kar�� konulmu� olaca��n� s�yleyen Butler bug�n, yazd�klar�nda ve s�ylediklerinde koalisyonun kapsam�n�n �ok daha geni� olmas� gerekti�inin alt�n� �iziyor.

Butler'�n, 2004'te yay�mlanan Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence'da (1) de�indi�i ve Frames of War: When Is Life Grievable? (2009) adl� �al��mas� ile �er�evesi belirginle�en politik m�cadele alan�, �rk��l�k ve militarizm kar��tl���n�n cinsel �zg�rl�k ve ifade �zg�rl��� ile bir arada d���n�lmesinin ka��n�lmaz oldu�u savunusu ile bi�imlenir.

Bu �er�evede kurdu�u konu�mas�nda Butler, t�m az�nl�klar�n farkl� g�r�n�mler alt�nda ama esasen benzer bir �iddet ve bask�lanma deneyimi ya�ad�klar�n�, bu anlamda politikan�n kapsay�c� bir koalisyonu gerektirdi�ini s�kl�kla yineledi.

"Homofobi Hastal�kt�r!"

Butler'�n ifadesiyle, nefret cinayetleri ya da sokak ortas�nda �ld�r�len kad�nlar a��s�ndan bak�ld���nda az�nl�klar, cinsiyeti belli normlar s�n�r�nda ya�ayanlar�n hayatlar�n� t�pk� birer polis gibi s�rd�rmelerinden kaynaklanan bir �iddet ve tehdit ortam�nda ya�amak zorunda b�rak�l�rlar.

"Toplumsal cinsiyet polisi" de diyebilece�imiz ve ya�am�n �e�itli alanlar�nda kar��la�t���m�z bu ki�ilere devlet polisi de eklendi�inde, do�rudan ya da dolayl� devlet onay�yla �iddet, ya�anabilir hayatlar ve ya�anmaya de�er olmayan hayatlar ayr�m� ile s�rekli yeniden �retilmektedir.

Bu, devletin hukuku ask�ya almak ve hukuk �retmek i�in kendine s�n�rs�z bir iktidar alan� edinmesi ile ili�kili bir durumdur.

Kavaf'�n, e�cinselli�in hastal�k oldu�u y�n�ndeki yorumunu da bu ba�lamda de�erlendiren Butler, normalle�tirmeye d��meden patolojikle�tirmeyle m�cadele etmenin �neminden s�z ederek esas�nda hastal�kla etiketlemenin, patolojinin kendisi oldu�unu s�yledi ve onlar�n diliyle bir etiketleme de kendisi yapt�: "Homofobi psikolojik bir hastal�kt�r!"

Butler'�n deyi�iyle bu s�zler sadece Kavaf'�n de�il, onun s�ylediklerini d�zeltmeyen ve sessiz kalarak onaylayan y�neticilerin de sesi olmu�tur. Dolay�s�yla devletin sesi olmu�tur.

Yas ve yaralanabilirlik �zerine

Butler'in konu�mas�n�n ana eksenini, ya�anabilir hayatlar ve ya�anmaya de�er olmayan hayatlar ayr�m� ile ilintili olarak "yaralanabilirlik" ve "yas" kavramlar� olu�turdu. K�r�lgan Hayat'ta da bahsedildi�i gibi, t�m insanlar�n ortak yaralanabilirli�i ve yas�n kendisi Butler'a g�re siyaset i�in bir kaynak olmal�d�r.

Ba�kalar�n�n ac�lar� ile �zde�le�im kurabildi�imizde ve kendi kimlik aidiyetimizin �tesinde olanlar i�in dahi yas tutabildi�imizde, kimi ya�amlar� di�erlerinden daha �ok yas� tutulabilir g�ren ko�ullar� ele�tirebilir ve bunlara kar�� ��kabiliriz. B�ylece ma�duru oldu�umuz �iddet t�rlerinden, ba�kalar�n� koruyabilmemizi sa�layacak ilkeye de ula�ma �ans�m�z olacakt�r.

"Kamusal alan� d�n��t�rmek i�in sesimizi y�kseltmeliyiz"

Butler, kamusal alan ve g�r�n�rl�k m�cadelesine ili�kin de de�erlendirmelerde bulundu.

G�sterilmeyen ve s�ylenmeyenlerce s�n�r� �izilen kamusal alanda kimlerin hayatlar�n�n hayat kimlerin �l�mlerinin �l�m olaca�� belirlenir. Oysa kapsay�c� bir demokrasi rejiminde g�r�n�rl�k hi�bir ayr�m s�z konusu olmaks�z�n bir hakt�r. Ve demokrasilerde az�nl�klar sadece hukuk �zerinden korunmazlar, soka�a ��kt�klar�nda da g�ven i�inde hissedebilmelidirler. Kamusal alan�n belirleyici normlar� radikal bir de�i�im ge�irmeden �zel alanlardaki sorunlar da ��z�lemez.

Kamusal alana dair Butler'�n s�yledi�i bir di�er �ey sessizli�in en b�y�k sorun oldu�u. Kamusal alan� d�n��t�rmek i�in y�ksek sesle konu�maya �a��r�yor Butler bizleri. Queer yolda�l��� kamusal uzamda birbirimize g�venmekten ve birbirimizi desteklemekten ge�er. Dolay�s�yla queer aktivizmi Gazze'de, sava�a maruz kal�nan her yerde, �rk��l�kla m�cadele verilen t�m alanlarda yer almal�d�r.

Butler, "�zg�rl�k m�cadelesi tek bir �ey i�in, tek bir ki�i i�in ya da tek bir erek u�runa yap�lmaz. Hi�bir zaman bilmedi�imiz ve g�rmedi�imiz insanlarla siyaset yapabilmeliyiz. B�t�n olanaklar�, ko�ullar� zorlay�n, uluslararas� olu�umlar da sizi destekleyecektir. Gerekirse hapse girin. Hem hapishanede okuyacak bir s�r� �ey bulursunuz!" diyerek, yer yer mizahla kar���k, kimi zaman temkinli tonda seyreden konu�mas�n� tamamlad�. Butler herkese heyecan ve enerji zerk etti konu�mas� ile. Konferans'�n sonunda T�rkiye'deki �zg�l ko�ullara ili�kin sorulan sorular ve yap�lan tart��malar Butler'�n konu�mas�n�n tamamlay�c�s� oldu. Bu enerjiyle yakla��k 300 ki�i, etkinlik sonunda hep birlikte K�z�lay'a do�ru, g�kku�a�� bayraklar� e�li�inde, �ark�lar s�yleyerek ve sloganlar atarak y�r�d�.

Emek �ayl� Rahte, ��r. G�r. Dr., Hacettepe �niversitesi �leti�im Fak�ltesi
B�A Haber Merkezi
17/05/2010